معيار انسانيّت بزرگى « 1 » طاب ثراه مىگويد : انسان انسانيتش به‌صورت نيست چرا كه صورت را بر در حمّام هم مىكشند و به جسمانيت هم نيست چرا كه حيوانات خبيثه هم جسم دارند ، به أشره طعام و جماع هم نيست چرا كه خرس و خنزير هم شرهشان بيشتر از انسان است ، و با غضب و قوهء انتقام هم نيست چرا كه سگ و گرگ قوهء غضبيّه‌شان خيلى است ؛ بلكه خاصيت آن است كه تو را انسان كند و در شركاء ديگر يافت نشود علم و معرفت و اخلاق حسنه است ، علم و معرفت حاصل نشود مگر به تحسين اخلاق ، چنانچه مىفرمايد : العلم ليس فى السّماء لينزل إليكم و لا فى الأرض ليصعد لكم بل مجبول فى قلوبكم . تخلّقوا بأخلاق الرّوحانيّين حتّى يظهر لكم . « 2 » [ نيست علم در آسمان تا به‌سوى شما فرود آيد و نيست در زمين تا براى شما بالا آيد ؛ بلكه علم در دلهاى خودتان سرشته شده است . به اخلاق صاحبان روح و معنى متخلّق گرديد تا براى شما آشكار شود ! ] اين شعر منسوب به حضرت امير المؤمنين عليه السّلام است : ما بال دينك ترضى أن تدنّسه * و ثوب دنياك مغسول من الدّنس و واضح است كه محل ايمان و ايقان ، قلب و فؤاد است . و فى الحديث : إنّ اللّه لا ينظر الى صوركم و إنّما ينظر إلى قلوبكم . « 3 » رزقنا اللّه و ايّاكم القلب السّليم و هدانا و ايّاكم إلى الصّراط المستقيم و جعلنا من ورثة جنّة النّعيم . آيهء مباركه كمرشكن است يَوْمَ لا يَنْفَعُ مالٌ وَ لا بَنُونَ * إِلَّا مَنْ أَتَى اللَّهَ بِقَلْبٍ سَلِيمٍ « 4 » اى عن محبّة الدّنيا و نفرمود به بدن سمين . لعمرك ما الانسان إلّا بدينه * فلا تترك التّقوى اتّكالا على النّسب لقد رفع الاسلام سلمان فارس * و قد وضع الشّرك الشّريف ابا لهب « 5 »

--> ( 1 ) - گوينده : العالم العامل الكامل المرحوم الحاج ميرزا جواد آقاى تبريزى است . ( 2 ) - رساله لقاء اللّه ، ص 31 . ( 3 ) - « جامع الاخبار » ص 100 . ( 4 ) - سورهء شعراء ( 26 ) ، آيهء 89 . ( 5 ) - « منتخب التواريخ » ص 563 .